Czasopismo naukowe Rocznik Ziem Zachodnich jest rocznikiem wydawanym online przez Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” we Wrocławiu, począwszy od 2017 roku. Funkcję redaktora naczelnego pełni w nim prof. Grzegorz Strauchold. Czasopismo jest miejscem prezentacji wieloaspektowych badań naukowych poświęconych przeszłości i współczesności ziem przyłączonych do Polski po II wojnie światowej oraz przestrzenią do dyskusji naukowej na ten temat. Struktura czasopisma składa się z następujących części: artykuły i studia, materiały źródłowe, recenzje i omówienia, raporty i ekspertyzy, przeglądy badań i sprawozdania, a także Biblioteka Myśli Zachodniej, w której, z naukowym komentarzem, publikowane są wznowienia tekstów, które wniosły znaczący wkład w badania nad Ziemiami Zachodnimi Północnymi. 

Redakcja przyjmuje do druku teksty w języku polskim i angielskim, przygotowane z uwzględnieniem Instrukcji wydawniczej.

Cel i zakres czasopisma

Celem czasopisma jest publikacja wyników najnowszych, wieloaspektowych badań humanistycznych prowadzonych w obszarze przeszłości i współczesności ziem przyłączonych do Polski po II wojnie światowej. Periodyk ma być też źródłem informacji o aktualnie prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach i nowościach wydawniczych, których tematyka dotyczy tych terenów, a także platformą dyskusji nad zagadnieniami dotyczącymi historii Ziem Zachodnich i Północnych. Czasopismo jest też miejscem publikacji zapomnianych lub trudno dostępnych opracowań, które wniosły istotny wkład w rozwój badań nad tymi terenami.

Proces recenzji

Kwalifikowanie tekstów nadesłanych do publikacji w dziale „Artykuły i studia” oraz „Opracowania źródłowe” odbywa się w dwóch etapach. W pierwszym etapie wyznaczony przez redaktora naczelnego członek redakcji ocenia, czy tekst jest zgodny z profilem czasopisma i spełnia standardy tekstu naukowego. Jeśli tak, tekst jest recenzowany przez recenzentów zewnętrznych wskazanych przez Redakcję, którzy dokonują oceny tekstów według formularza recenzji oraz następujących zasad:

  1. Do oceny każdej publikacji powołuje się co najmniej dwóch niezależnych recenzentów spoza jednostki naukowej z której pochodzi Autor tekstu.
  2. W przypadku tekstów powstałych w języku obcym, co najmniej jeden z recenzentów jest afiliowany w instytucji zagranicznej innej niż narodowość autora pracy.
  3. Rekomendowanym rozwiązaniem jest model, w którym autor(zy) i recenzenci nie znają swoich tożsamości (tzw. „double-blind review proces”).
  4. W innych przypadkach recenzent musi podpisać deklarację o nie występowaniu konfliktu interesów; za konflikt interesów uznaje się zachodzące między recenzentem a autorem:
    • bezpośrednie relacje osobiste (pokrewieństwo, związki prawne, konflikt),
    • relacje podległości zawodowej,
    • bezpośrednia współpraca naukowa w ciągu ostatnich dwóch lat poprzedzających przygotowanie recenzji.
  5. Recenzja musi mieć formę pisemną i kończyć się jednoznacznym wnioskiem co do dopuszczenia artykułu do publikacji lub jego odrzucenia.
  6. W przypadku rozbieżności w ocenie dwóch recenzentów (jednym wniosku dopuszczającym artykuł do publikacji i jednym odrzucającym), redakcja podejmuje decyzję o odrzuceniu tekstu lub skierowaniu go do trzeciej recenzji. Jeśli trzecia recenzja dopuszcza tekst do publikacji, jest on poddawany redakcji.
  7. Zasady kwalifikowania lub odrzucenia publikacji i formularz recenzencki są podane do publicznej wiadomości na stronie internetowej czasopisma lub w każdym numerze czasopisma.
  8. Nazwiska recenzentów poszczególnych publikacji/numerów nie są ujawniane; raz w roku czasopismo podaje do publicznej wiadomości listę recenzentów współpracujących.

Po pozytywnej opinii recenzentów i wprowadzeniu przez autora niezbędnych zmian tekst jest publikowany.

Kwalifikowanie tekstów nadesłanych do publikacji w działach: „Recenzje i omówienia”, „Raporty i ekspertyzy” oraz „Przeglądy badań i sprawozdania” odbywa się w jednym etapie. Wyznaczony przez redaktora naczelnego członek redakcji ocenia, czy tekst jest zgodny z profilem czasopisma i spełnia standardy publikacji w periodyku naukowym. Jeśli tak, poddaje tekst redakcji, względnie ustala z Autorem zakres niezbędnych poprawek i uzupełnień.

Zasady etyki publikacyjnej

Zespół redakcyjny Rocznika Ziem Zachodnich podejmuje wszelkie starania w celu utrzymania najwyższych standardów etycznych obowiązujących w praktyce wydawniczej oraz wykorzystuje wszystkie możliwe środki mające na celu zapobieżenie nadużyciom i nierzetelności autorskiej. Zespół redakcyjny czasopisma stosuje się w pełni do zasad przedstawionych w zarysie poniżej. Ich celem jest zapewnienie poprawnego, terminowego i uczciwego publikowania tekstów naukowych.

Zasady recenzowania artykułów naukowych i opracowań źródłowych przyjęte przez zespół redakcyjny pozostają w zgodzie z zaleceniami Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie przestrzegania zasad etyki i dobrych obyczajów w nauce, a mających na celu zapewnienie uczciwości procesu wydawniczego i zapobieżenie nadużyciom i nierzetelności po stronie autorów i recenzentów.

W przypadku wykrycia nadużycia lub nierzetelności po stronie autorów lub recenzentów zespół redakcyjny Rocznik Ziem Zachodnich postępuje zgodnie z zasadami etyki publikacyjnej i stosuje procedury ujęte w diagramach Committee on Publication Ethics (COPE).

Zasady etyczne obowiązujące autorów

Decyzja Zespołu Redakcyjnego dotycząca przyjęcia lub odrzucenia tekstu nadesłanego do publikacji zależy całkowicie od oceny jego wartości merytorycznej, oryginalności i jasności przekazu, a także od związku z tematyką Rocznik Ziem Zachodnich. Artykuły mogą zostać opublikowane po zaakceptowaniu przez autorów licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0.

Na autorach spoczywa obowiązek zagwarantowania pełnej oryginalności przedłożonych tekstów. W żadnej części nie mogą one stanowić plagiatu lub zawierać fałszywych lub nieuczciwie podanych danych. Autorzy nie mogą również składać do publikacji tekstów, które zostały wcześniej opublikowane w tym samym kształcie. Autorzy zobowiązani są do ujawnienia wszelkich finansowych lub osobistych związków z osobami lub organizacjami, które w sposób niewłaściwy mogłyby wpłynąć na ich pracę. Odnotować należy również wszelkie źródła finansowania lub udział instytucji, w tym instytucji naukowo-badawczych. Zgłaszane do publikacji prace muszą zawierają dane wszystkich autorów, tj. osób mających twórczy wkład w powstanie pracy i jednocześnie nie zawierać danych osób, które takiego wkładu nie wniosły. Wszystkie wymienione osoby muszą zaakceptować przekazanie tekstu do publikacji i biorą odpowiedzialność za tekst. W przypadku prac posiadających więcej niż jednego autora, w imieniu autorów z redakcją kontaktuje się autor główny, który zobowiązany jest przekazywać wszystkie decyzje i ustalenia w sprawie tekstu pozostałym autorom.

Zasady etyczne obowiązujące redakcję

Zespół redakcyjny Rocznik Ziem Zachodnich wstępnie kwalifikuje przesłane materiały do publikacji i podejmuje decyzję o skierowaniu ich do procesu recenzyjnego lub odrzucenia. Fakt ich przesłania jest równoznaczny ze zgodą autora na przyjętą przez redakcję procedurę recenzowania. Nazwiska recenzentów pozostaną anonimowe. Na decyzję o przyjęciu do druku lub odrzuceniu tekstu w żaden sposób nie może oddziaływać ewentualny konflikt interesów obu stron. Zespół redakcyjny zobowiązany jest do:

  • przestrzegania zasad czasopisma w sprawach dotyczących praw autorskich i plagiatów,
  • dokonania oceny nadesłanych tekstów biorąc pod uwagę wyłącznie ich wartość naukową, bez względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć oraz orientację seksualną autorów,
  • rozpatrzenia wszelkich nieetycznych działań wydawniczych, nawet jeśli do ich ujawnienia dojdzie wiele lat od daty publikacji.

Zasady etyczne obowiązujące recenzentów

Recenzenci nie powinni być zaangażowani w proces recenzyjny tekstów, co do których istnieje podejrzenie, że mogą wywołać konflikt interesów wynikający ze współpracy lub jakichkolwiek innych wzajemnych relacji z autorami. Recenzent zobowiązany jest do zachowania obiektywności i powstrzymania się od osobistej krytyki. Recenzent zawsze powinien uzasadnić swoją ocenę przedstawiając własną argumentację. Recenzent zobowiązany jest do zachowania poufności w sprawie powierzonej mu pracy, w tym niewykorzystywania fragmentów pracy lub stwierdzeń zawartych w tej pracy.

Historia czasopisma

Czasopismo naukowe Rocznik Ziem Zachodnich powstało w 2016 roku, jako efekt współpracy badawczej Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” we Wrocławiu, Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Państwowego Instytutu Naukowego – Instytutu Śląskiego w Opolu oraz Instytutu Zachodniego im. Zygmunta Wojciechowskiego w Pozaniu, współpracujących w ramach Sieci Ziem Zachodnich i Północnych, dotowanej ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pierwszy numer czasopisma ukazaże się w 2017 roku.